Pontiseum - Muzeum Konstrukcji Mostowych

Czego się spodziewać

Pontiseum to pierwsze na świecie muzeum konstrukcji mostowych pod golym niebem - nazwa pochodzi od łacińskiego “pons” (most) i przyrostka “-eum”. Żadnych scian, żadnych biletów, zadnego personelu. Stalowe fragmenty trzech historycznych warszawskich mostow stoją na stojakach ekspozycyjnych wzdłuż bulwarow nadwislanych, pomalowane na burgund, z tablicami informacyjnymi obok.

Te trzy mosty to: Most Kierbedzia (1860-1864) - pierwszy stały most Warszawy, zaprojektowany przez Stanisława Kierbedzia; Most pod Cytadelą (1873-1875) - dwupoziomowy most kolejowo-drogowy; i Most Poniatowskiego (1904-1914) - okreslany jako “jedna z najpiękniejszych tego typu konstrukcji w Polsce”. Wszystkie trzy zostały wysadzone przez wycofujacych się Rosjan w 1915 roku, odbudowane, a nastepnie ponownie zniszczone przez Niemców w 1944. Fragmenty lezaly na dnie Wisły przez ponad 70 lat.

Prof. Barbara Rymsza z Instytutu Badawczego Drog i Mostow (IBDiM) prowadziła podwodna kampanie wydobywcza w latach 2008-2014. Odzyskane elementy trafiły do dwóch lokalizacji: ta na bulwarach (otwarta 18 maja 2021 - Międzynarodowy Dzień Muzeów / Dzień Mostowca) i większa kolekcja w siedzibie IBDiM na ul. Instytutowej 1, dostępna tylko podczas Nocy Muzeów.

Na przeczytanie wszystkich tablic i ogladanie fragmentow wystarczy 15-30 minut. To nie jest miejsce, w którym spędzisz pół dnia - ale gęstość historii na metr kwadratowy jest imponująca.

Wskazówki

• Przychodź za dnia - tablice informacyjne nie są podswietlane. Po zmroku przeczytasz niewiele.
• Brak jakiejkolwiek infrastruktury - żadnych toalet, sklepiku, szatni. Najbliższe zaplecze to Centrum Nauki Kopernik, kilka minut spaceru na północ.
• Łącz z wizyta na bulwarach - Pontiseum leży na Bulwarach Wiślanych, popularnej trasie spacerow i rowerowej wzdłuż Wisły. Naturalna część dluzszego spaceru nad rzeka.
• Dla dzieci od 6 lat - młodsze raczej się nie zainteresuja stalowymi fragmentami z tablicami. Starsze, zwłaszcza zainteresowane technika, mogą być zafascynowane - to są prawdziwe kawalki mostow, a nie repliki.
• Wózki bez problemu - plaski, utwardzony chodnik na bulwarach. Również pełna dostępność dla wozkowiczow.
• Bez biletów, bez barier - wchodzisz kiedy chcesz, wychodzisz kiedy chcesz. Całodobowo, przez cały rok.
• Druga, większa kolekcja w IBDiM (ul. Instytutowa 1) jest normalnie niedostępna - jedyna okazja to Noc Muzeów.

Jak dojechać

Metro: Stacja Centrum Nauki Kopernik (M2, linia czerwona) - około 3 minuty spaceru. Najwygodniejsza opcja.

Autobus: Linie kursujące wzdłuż Wybrzeża Kościuszkowskiego - przystanki w pobliżu skrzyżowania z ul. Tamka.

Rower: Stacje Veturilo na Bulwarach Wiślanych. Instalacja leży bezpośrednio przy sciezce rowerowej.

Pieszo: Na skrzyżowaniu ul. Tamka i ul. Zajęcza, u podnoza Mostu Świętokrzyskiego. Jeśli jesteś na bulwarach - nie możesz jej przeoczyć.

Historia

Pontiseum zawdziecza swoje istnienie determinacji prof. Barbary Rymszy z Instytutu Badawczego Drog i Mostow. Przez sześć lat (2008-2014) prowadziła kampanie wydobywcza fragmentow trzech mostow, które lezaly na dnie Wisły od czasu zniszczeń wojennych.

Most Kierbedzia, otwarty w 1864 roku, był pierwszym stalym mostem laczacym dwa brzegi Warszawy - zaprojektowany przez Stanisława Kierbedzia, stanowil przełom w infrastrukturze miasta. Most pod Cytadelą (1873-1875) laczyl funkcję kolejowa i drogowa na dwóch poziomach. Most Poniatowskiego (1904-1914) uwazano za jeden z najpiękniejszych mostow w Polsce.

Wszystkie trzy spotkał ten sam los - dwukrotnie. Wycofujacy się Rosjanie wysadzili je w 1915 roku podczas I wojny światowej. Odbudowane w dwudziestoleciu międzywojennym, zostały ponownie zniszczone przez Niemców w 1944. Fragmenty zatopione w Wiśle spoczywaly tam przez ponad siedem dekad, zanim zespół Rymszy je wydobyl.

Plenerowa instalacja na bulwarach otwarta została 18 maja 2021 roku - nieprzypadkowo w Międzynarodowy Dzień Muzeów, który jest jednocześnie Dniem Mostowca. Wydobyte elementy nie są formalnie sklasyfikowane jako zabytki - ich status prawny pozostaje nieustalony, co stanowi osobliwy wyjątek w polskim systemie ochrony dziedzictwa.

Pontiseum nie ma własnej strony internetowej, profili w mediach spolecznosciowych ani wpisu na TripAdvisor. Nie ma też dedykowanego personelu. To prawdopodobnie jedyne “muzeum” w Warszawie, które działa całodobowo bez zadnego nadzoru - po prostu fragmenty mostow stojace na bulwarze.